სიმბოლიზმის სავანე: გუსტავ მორის სამყაროში შემოსვლა
გუსტავ მორის სახელობის ეროვნულ მუზეუმში შესვლა პარიზის სხვა არცერთ ხელოვნების ინსტიტუტთან არ შედარებადია. ეს არ არის ხელოვნების გამოსასწორებლად გადაკრედილი დიდებული სასახლე, არამედ საფრანგეთის ერთ-ერთი ყველაზე ენიგმატური ფიგურის, გუსტავ მორის შემნარჩუნებული სახლი და სტუდია. მე-9 რაიონში, რუშფოკიარულუს ქუჩაზე მდებარე მუზეუმი გვთავაზობს უაღრესად პირად შეხვედრას ხელოვანის ცხოვრებასა და შემოქმედებასთან — მოგზაურობას იმ სამყაროში, სადაც მითოლოგია, ბიბლიური ალეგორია და მდიდრული დეტალები ერთმანეთს ერწყმის. სიმბოლიზმის მოძრაობის საკვანძო ფიგურა მორისი მხოლოდ ამბებს კი არ ხატავდა, ის ტილოზე მთელ სამყაროებს აგებდა, რომლებიც სავსე იყო ფანტასტიკური არსებებით, დრამატული პეიზაჟებითა და ფსიქოლოგიურად დატვირთული პერსონაჟებით. თავად მუზეუმი ამ შემოქმედებითი იმპულსის დასტურია — საგულდაგულოდ შექმნილი გარემო, რომელიც დამთვალიშებელს მისი მხატვრული ხედვის სიღრმეში გადაჰყავს.
შენობის სტრუქტურა მორIS საკუთარ მხატვრულ სენსიტიურობას ასახავს — მრავალშრიან, კომპლექსურ და ღრმად პერსონალურს. მუზეუმი სამ სართულს მოიცავს, რომელთაგან თითოეული მისი ცხოვრებისა და ხელოვნების სხვადასხვა მხარეს ააშკარავებს. პირველ სართულზე, რბილი შუქით განათებულ სივრცეში, მოთავსებულია ნახატები, რომლებიც იმ იტალიელ ოსტატებს ეძღვნება, რომლებმაც მასზე ღრმა გავლენა მოახდინეს. ეს ნამუშევრები მხოლოდ სავარჯიშოები არ არის; ისინი მორIS ოსტატობისადმი მისი ზედმიწევნითი მიდგომისა და ხელოვნების ტრადიციისადმი მისი პატივისცემის დასტურია. პირველ სართულზე ასვლა თითქოს დროში უკან დაბრუნებაა მორIS პირად აპარტამენტში — საოცრად შემნარჩუნებულ სივრცეში, რომელიც მოიცავს სასადილო ოთახს, საძინებელს, მისაღებ ოთახს, დერეფანს და სამუშაო-ბიბლიოთეკას, რომელიც წიგნებითა და არტეფაქტებითაა სავსე. აქ თითქმის შეგვიძლია ვიგრძნოთ ხელოვანის ყო presence, წარმოვიდგინოთ იგი, რომელიც თავისი საყვარელი წიგნებით გარშემორტყმული, მომავალ შედევრს ფიქრობს.
სტუდიის გული და მითის დიდებულება
მუზეუმის ნამდვილი გული მეორე სართულზე მდებარეობს: მორIS ვრცელი სტუდია, ათწეულობით მეტრი სიმაღლის სივრცე, რომელიც ცენტრალური ჭრილაკიდან შემოდის ბუნებრივი შუქით არის განმთავსებული. სწორედ აქ ხდებოდა მაგია — აქ, მისი ხელის ქვეშ, ტილოები სიცოცხლეს იძენდნენ. მესამე სართულზე წარმოდგენილია მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი და ამბიციური ნამუშევრები, რაც დამთვაშებელს საშუალებას აძლევს სრულად შეაფასოს მისი ხედვის მასშტაბურობა და სირთულე. მორIS შემოქმედებითი მემკვიდრე შთამბეჭდავია — 1200-ზე მეტი ფერწერილობა, აკვარელი და პასტელი, თითქმის 4830 ნახატი — და მუზეუმი მისი კარიერის სრულყოფილ მიმოხილვას გვთავაზობს. მისი თემატიკა ძირითადად მითოლოგიური და ბიბლიური ნარატივებიდან არის აღებულებული, თუმცა მას თავს პირდაპირ არასოდეს წარმოაჩენს. ამის ნაცვლად, ის ამ უძველეს ისტორიებს ღრმა პერსონალურ სიმბოლიზმს ანიჭებს და იკვლევს სურვილის, დანაშაულის, გამოსყიდვისა და სიკეთესა და ბოროტებას შორის მარადიული ბრძოლის თემებს.
შევხედოთ იუპიტერეს და სემელეს (1895), რომელიც მის ერთ-ერთ შედევრად მიიჩნევა. ნახატი ასახავს ტრაგიკულ მომენტს, როდესაც სემელე, ჰერას მიერ მოტყუებული, ითხოვს ზევსს თავისი ნამდვილი სახით დავინოს და ღვთაებრივი ცეცხლით იწვის. ამ სცენის მორIS ინტერპრეტაცია სუნთქვაგამკვდელად დრამატულია, სავსე მბრუნავი ფერებით, რთული დეტალებითა და წინასწარმეტყველური განწყობით. ასევე მომხიდავებელია ქიმერა (1884), მითიური მხეცის შემახსენებელი გამოსახულება — ქაოსისა და વિના destruction-ის განსახიერებული არსება. და, რა თქმა უნდა, აპარიცია (დაახლ. 1875), შეძრწუნებლად ლამაზი ნამუშევარი, რომელიც წარმოაჩენს მორIS-ის უნარს, შეერწყოს მისტიკური ტანასაბადებთან და შექმნას ეთერული სილამაზისა და შემაშფოთებელი საიდუმლოების ატმოსფერო.
ცოცხალი მემკვიდრეობა თანამედროვე მკდალთმოდგომისთვის
თავისი ისტორიის განმავლობაში, მორIS მუზეუმმა უამრავი გავლენიანი გამოფენა უმასპინჯლა, რამაც განამტკიცა მისი ადგილი სიმბოლიზმის ხელოვნების ქვაკუთხედად. განსაკუთრებით აღსანიშნავი იყო 1903 წელს ანდრე სალმონის მიერ ორგანიზებული რეტროსპექტივა, რომელმაც დიდი აღიარება მოიპოვა მორIS სტუდიის ზედმიწევნითი რეკონსტრუქციისთვის. გარდა ამისა, თანამშრომლობამ ცნობილ მეცნიერებთან და კურატორებთან უზრუნველყო მორIS შემოქმედების უწყვეტი კვლევა და წვლილი შეიტანა სიმბოლიზმის ესთეტიკის უფრო ღრმა გაგებაში — მოძრაობისა, რომელიც ხასიათდება რეალიზმზე უარით და სუბიექტური გამოცდილებისა თუ წარმოსახვით ხედვაზე ორიენტაციით.
რაც ნამდვილად გამოარჩევს გუსტავ მორის სახელობის ეროვნულ მუზეუმს, არის მისი ინტიმური მასშტაბი და უნიკალური ისტორია. ბევრი დიდი, უპიროვნო მუზეუმისგან განსხვავებით, ეს ინსტიტუტი პირად სავანეს ჰგავს — ადგილს, სადაც დამთვაშლებელს შეუძლია პირდაპირი კავშირი დაამყაროს ხელოვანთან და მის შემოქმედებასთან. ის ფაქტი, რომ მუზეუმი მორIS-ის საკუთარი სურვილისამებრ დაარსდა — მან თავისი სახლი და სტუდია 1895 წელს საფრანგეთის სახელმწიფოს ათარიღა — გარანტიას იძლევა, რომ მისი მხატვრული მემკვიდრე ზუსტად ისე არის შემნახული, როგორც თავად ხელმანი ეს აპირებდა. ხელოვნების მოყვარულთათვის, კოლექციონერებისთვის და მათთვის, ვისაც ეხტება Belle Époque-ის დეკორატიული დიდებულება, მუზეუმი წარმო stands როგორც მხატვრული ხედვის ძალისა და მითისა და ალეგორიის მარადიული მომხიბვლელობის გამორჩეული დასტური.
