სამყაროთა შორის გადაბმული სიცოცხლე: სუზან როთენბერგის ხელოვნება

სუზან როთენბერგი, რომელიც 1945 წელს ნიუ-იორკის ბაფალოში დაიბადა, ამერიკული ხელოვნების ლანდშაფტში საკვანტი ფიგურად გამოჩნდა იმ პერიოდში, რომელსაც მინიმალიზმისა და კონცეპტუალიზმის აღზევება განსაზღვრავდა. თუმცა, მის შემოქმედებას მარტივი კატეგორიზაცია არ შეუძლია; მან შექმნა უნიკალური გზა, რომელმაც ფიგურაციულობასა და ემოციურ რეზონანსს დაუბრუნა იმ სცენას, რომელიც ხშირად ინტელექტუალურად აუტერული აღიქმებოდა. როთენბერგის შემოქმედებითი მოგზაურობა მუდმივი ევოლუციის პროცესია, რომელიც აღსავსეულია ტრადიციების გამოწვევისა და აბსტრაქციასა და რეპრეზენტაციას, პირად გამოცდილებასა და უნივერსალურ თემებს შორის რთული ურთიერთქმედების კვლევით. ბაფალოში გატარებულმა ადრეულმა წლებებმა მას სამყაროს მშვიდი დაკვირვება დაგვიტოვებინა — ყურადღება, რომელიც მოგვიანებით მის შემოქმედებაში ღრმად განცდილ სახეებად გარდაიქმნა. 1965 წელს კორნელის უნივერსიტეტში fine arts-ის ბაკალავრის ხარისხის მიღების შემდეგ, მან სწავლა ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტსა და ვაშინგტონში მდებარე ქორკანის მუზეუმის სკოლაში განაგრძო, სანამ 1969 წელს ნიუ-იორკის ცოცხალ სახელოვნება სამყაროს არ მიეჯნებითა.

ლეგენდარული ცხენები: ფორმის ხელახალი დაბრუნება

სწორედ 1970-იანი წლების დასაწყისში დაიმკვიდრა როთენბერგმა ნამდვილი რეპუტაცია, როდესაც ნიუ-იგორკის ხელოვნების სამყარო ცხენების მასშტაბური აკრილის ფერწერებით მოხიბლა. ეს არ იყო გმირულ პოზებში მყოფი დიდებული ცხენების აღწერა; პირიქით, ისინი იყვნენ ფრაგმენტული, მოჩვენებედი აპარITIONS — მონოქრომული ფორმები, რომლებიც ბუნდოვან სივრცეში არიან გაჭედილნი. ეფექტი მყისიერი და ღრმა იყო. კრიტიკოსმა პიტერ შელდჰაილმა 1975 წელს გალერეა 112 Greene Street-ში გამართული მისი დებიუტი სახელovნებოდეს „ეურეკას“ მომენტი, რადგან მან აღიარა ეს როგორც გაბედული ჟესტი, რომელმაც მინიმალისტურ აბსტრაქციაში სახეობრივი გამოსახულებები დააბრუნა და ამავდროულად ფიგურაციას ახალი სენსიტიურობა შესძინა. ეს ცხენები მხოლოდ *დახატული* არ იყო; ისინი ამოტივტივებული — მეხსიერებისა და ემოციისგან დაბადებული განცდები იყო. ტილოს მასშტაბურობა ხაზს უსვამდა როთენბერგის ამბიციას, რაც მაყურებელს მოუწოდებდა შეესწრებოდა ფორმას, რომელიც ერთდროულად ნაცნობიც არის და სრულიად გარდაქმნილიც. ამ ნამუშევრების რეკურსიულმა თვისებებმა მინიმალიზმზე მიანიშნა, თუმცა მათი თავისუფალი შესრულება აბსტრაქტული ექსპრესიონიზმისა და ფერადი ველის (Color Field) ფერწერის ემოციურ შტრიხებს ეხმიანებოდა, რაც შექმნიდა თითქოსუცხო, მაგრამ შთამბეჭდავ სინთეზს. თავად ცხენი კი მძლავრ სიმბოლოდ იქცა — არსებად, რომელიც განასახიერებდა ძალას, თავისუფლებასა და მოწყვლადობას, ეთერული ხასიათით გამოსახული, რაც სიცოცხლის სიმტკიბეს ეხმიანებოდა.

ცხენს მიღმა: სახელოვნება ჰორიზონტების გაფართოება

როთენბერგის კარიერის განვითარებასთან ერთად, მისი შემოქმედებითი ძიებები ეტაპობრივად გასცდა ექვინური ფორმის ფარგლებს. 1980-იანი წლების დასაწყისისთვის მან ყურადღება გამოსახული თავებისა და სხეულის ნაწილების, ფიგურათა ფრაგმენტებისკენ გადაიტანა, რომლებიც დაუსრულებელ ნარატივებზე მიგვანიშნებდნენ. ეს პერიოდი ნამუშევრებში მეტი სირთულისა და სიმბოლიზმისკენ გადასვლას menanded, რადგან მან შეუდგა იდენტობის, მეხსიერებისა და ადამიანური მდგომარეობის თემებს. ათწლეულის ბოლოსთვის მისი ფერწერები ფერითა და მოძრაობით აღსავსე გახდა, რაც ასახავდა ზრდად ინტერესს საღებავის ექსპრესიული პოტენციალის კვლევაში. გადამწყვეტი მომენტი იყო მისი გადასვლა ნიუ-მექსიკოს, გალისტეოს მახლობელ რანჩოზე. სამხრეთ-დასავლეთის ლანდშაფტის ვრცელებამ და მკაცრმა სილამაზემ ღრმად მოახდინა გავლენა მის მხატვრულ ხედვაზე, ტილოებს შეასძინა მკვეთრი პალიტრა და გაფართოებული სივრცის შეგრძნება. პირადი გამოცდილებით — ცხენოსნობის შემთხვევით და თითქმის სასიკვდილო ფუტკრის ნაკბენით — შთაგონებული, მან დაიწყო „დაკვირვებული და გამოცდელი მოვლენების მეხსიერების“ გადატანა ძლიერად ემოციურ გამოსახულებებში. ზეთოვანი საღებავი მისი საყვარელი მედიუმი გახდა, რამაც საშუალება მისცა სქელ, ენერგიულ შტრიხებს, რაც მისი გვიანდელი ნამუშევრების განმსაზღვრელი ნაწილია. ჯორჯია ოკიფთან შედარება გარდაუვალი იყო, თუმცა როთენბერგმა თავად ხაზი გაუსვა მათ განსხვავებულ სახელოვრულ ენერგიას და საკუთარ ფერწერაში უფრო აგრესიულ ხასიათს აღნიშნავდა.

გრაფიკული ხელოვნება, როგორც ემოციური გამოძახება და მემკვიდრეობა

მიუხედავად იმისა, რომ იგი პირველ რიგში ფერწერად არის აღიარებული, სუზან როთენბერგმა მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა გრაფიკულ ხელოვნებაშიც. მისი ნახატები არ არის მხოლოდ მოსამზადებელი ესკიზები; ისინი დამოუკიდებელ, შთამბეჭდავ ნამუშევრებად გვევლინებიან — ფორმის, ხაზისა და ტექსტურის ემოციური კვლევებად. როგორც რობერტ სტორსი აღნიშნავდა, მისი მიდგომა გრაფიკულ ხელოვნებაში არსებითად „ამოტივტივების“ (evocation) შესახებ არის — საგნების არსებითი თვისებების იდენტიფიცირება და მათი ქაღალდზე გადატანა ისე, რომ არ დაკარგოს მათი შინაგანი არსი. მთელი კარიერის განმავლობაში, როთენბერგის შემოქმედება აღიარებული იყო მრავალი სოლო გამოფენით აშშ-ში და საზღვარგარეთ. 1983-1985 წლებში ლოს-ანჯელესის ოლქის ხელოვნების მუზეუმის მიერ ინიცირებული მასშტაბური კვლევა მოგზაურობდა ისეთ ცნობილ ინსტიტუციებში, როგორიცაა სან-ფრანცისკოს თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი, კარნეგის ინსტიტუტი და ლონდონის ტეიტის გალერეა. მოგვიანებით, ალბრაიტ-კნოქსის გალერეაში ბაფალში (1992–1994) და მონტერიში, მექსიკაში (1996) გამართულმა რეტროსპექტივებმა კიდევ უფრო განამტკიცა მისი ადგილი თანამედროვე ხელოვნებაში. მისი 1976 წლის ნამუშევარი, Butterfly, თეთრი სახლის ხელშეკრულების დარბაზშიც კი გამოფენილა ობამას ადმინისტრაციის დროს — რაც მისი მუდმივი კულტურული მნიშვნელობის დასტურია. სუზან როთენბერგის მემკვიდრეობა არა მხოლოდ მის გამორჩეულ ვიზუალურ ენაში, არამედ სახელოვნებაში დამოუკიდებლობისადმი მისი ურყევად ერთგულებასა და ურთიერთგამომრიცხავ ძალებს შორის ხიდის აგების უნარში მდგომარეობს — აბსტრაქციასა და ფიგურაციას, ემოციასა და ინტელექტს, პირად გამოცდასა და უნივერსალურ თემებს შორის — რაც ქმნის შემოქმედებას, რომელიც დღესაც აგრძელებს რეზონანსს მაყურებელში.