Niki de Saint Phalle

Życiorys

Niki de Saint Phalle była francuską rzeźbiarką i malarką, której twórczość obejmowała szeroki zakres mediów – obrazowanie, rzeźbę, performans oraz film. Jej dzieła eksplorowały temat kobiecości, opresję kobiet, przemoc i radość. Saint Phalle urodziła się 29 października 1930 roku w Neuilly-sur-Seine, Francji, jako córka amerykańskiej Jeanne Jacqueline Harper i francuskiego arystokraty André Marie Fal de Saint Phalle. Jej rodzina mieszkała początkowo w Neuilly-sur-Seine, przedmieściu Paryża, gdzie Niki urodziła się, następnie przeniosła się do Nowego Jorku. Podczas dzieciństwa doświadczyła trudnych wydarzeń – przemocy fizycznej ze strony matki oraz nadużyć seksualnych przez ojca. Później ujawniono, że jej ojciec wykorzystał ją seksualnie w wieku 11 lat. Saint Phalle wykazywała buntowniczy temperament od najmłodszych lat i została wydalona z dwóch szkół katolickich oraz z Brearley School, prywatnej szkoły dla dziewcząt na Upper East Side Nowego Jorku. W wieku 18 lat zawarła małżeństwo z aspirującym muzykiem Harrym Mathewsem, który później stał się eksperymentalnym pisarzem. Razem mieli dwóch synów: Laurę w 1951 roku i Filipa w 1955 roku. Rodzina przeniosła się do Europy w 1952 roku i podróżowała często po kontynencie przez kolejne lata. Saint Phalle i Mathews rozdzielili się natomiast w 1960 roku, a następnie Tinguely stał się jej partnerem życiowym w 1971 roku. Podczas swojej twórczej kariery Saint Phalle współpracowała z wieloma innymi znanymi artystami – Jasperem Johnsom, Robertem Rauschenbergem, Larry’m Riversem oraz kompozytorem Jeanem Tinguelym. Jej edukacja nie była formalna, lecz posiadała ambitne koncepcje i poświęciła się twórczości z oddaniem. Saint Phalle rozpoczęła karierę jako modelka, pojawiając się w takich magazynach jak francuski Vogue, Elle oraz Harper’s Bazaar. Podczas dzieciństwa Saint Phalle wykazywała zainteresowanie teatrem i sztuką sceniczną. Jej twórczość zainspirowana była twórczością Gaudiego, szczególnie Park Güell w Barcelonie, podczas jej wizyt w Hiszpanii w 1955 roku. W 1953 roku przeszła kryzys psychiczny i została przyjęta do szpitala psychiatrycznego w Nicei, gdzie Saint Phalle znalazła ukojenie poprzez obrazowanie, odkrywając organiczną strukturę życia. Podczas pobytu w szpitalu Saint Phalle wykorzystywała elektryczne impulsy jako metodę terapii. Później Saint Phalle kontynuowała twórczość z pomocą Harry’ego Mathews'a i była inspirowana twórczością takich artystów jak Picasso, Matisse oraz Klee. Jej twórczość została uznana za outsider art – nie posiadała formalnego wykształcenia sztuki, lecz działała swobodnie z innymi współczesnymi artystami."