თომას სიდნი კუპერი

თომას სიდნეი კუპერი: კენტის მწყემსი

თომას სიდნეი კუპერი (1803 – 1902) ვიქტორიანული ეპოქის პეიზაჟწერლობის გამორჩეულ ფიგურად აღფხვრულია, რომელიც პირველ რიგში ცნობილი გახდა მსხვილფეხაBoot და ცხვრის დეტალური, ზედმიწევნითი გამოსახულებებით — ჟანრით, რომელსაც იგი სიყვარულით „ძროხების კუპერი“ (cow cooper) უწოდებდა. კენტის ქალაქ კანტერბერში დაბადებული კუპერის შემოქმედებითი გზა ადრეულ ასაკში დაიწყო; ოჯახური გარემოებებით გამოწვეულ შეზღუდვებს მიუხედავად, მას ბუნებრივი ნიჭი ჰქონდა ხატვისა და დაკვირვებისადმი. თორმეტი წლის ასაკშიც კი, როდესაც იგი ეტლების მხატვრის ოდენობაში იყო, ის დამოუკიდებლად აგრძელებდა უნარების დახვეწას და ბუნებიდან უამრავ ესკიზს ქმნიდა — სწორედ ამ ჩვევამ განსაზღვრა მისი მთელი კარიერა. სამოცი წლის ასაკში კუპერი ლონდონში გაემგზავრა, სადაც ბრიტანეთის მუზეუმის მხატვრულ გარემოში ჩაერთო და სამეფო აკადემიაში მიღების უფლება მოიპოვა, რაც მისი პროფესიული გზის ჩამოყალიბებაში გადამწყვეტი მომენტი აღმოჩნდა. კანტერბერში დაბრუნებულმა, მან ნახატის მასწავლებლის სტატუსით პოვა სტაბილურობა და შემოსავალს ესკიზებისა და ნახატების გაყიდვით ამატებდა, რაც მისი ხელოვნებისადმი ურყევად ერთგულებაზე მეტყველებდა. მისი შემოქმედებითი გარღვევა 1ЛЬ33 წელს მოხდა „კელერმანის კირასირების დამარცხების“ წარდგენით — მონუმენტური ტილოთი, რომელიც ۋატერლოის ბრძოლას ეძღვნებოდა. ეს პროექტი ფრედერიკ რიჩარდ ლისთან ერთად შექმნილი შედევრი იყო, სადაც ლი იგი ლანდშაფტის დიდებულებაზე ფოკუსირებული იყო, ხოლო კუპერი მთელი მონდომებით ასახავდა მასში მონაწილე ცხოველებს. ამ პარტნიორობამ განამტკიცა კუპერის რეპუტაცია, როგორც რეალიზმისა და რომანტიზმის სინთეზის ოსტატმა, რამაც წარმოშვა სუნთქვაგამკვრეველი პანორამები, რომლებიც კენტის პასტორალური სილამაზის არსს გადმოგვცემდა. კუპერის პროლიფური შემოქმედება ათწლეულებს მოიცავდა; იგი მუდმივად ექსპონირებოდა სამეფო აკადემიაში და მოიპოვებდა კრიტიკოსთა აღიარებას. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი მჭიდრო თანამშრომლობა ლისთან მრავალ პეიზაჟზე, რის შედეგადაც შეიქმნა ისეთი საკულტო ნამუშევრები, როგორიცაა „ტყის გადაកვეთა“, რომელიც კუპერის ოსტატური ტექნიკის — ფუნჯის შრეობებით სიღრმისა და ატმოსფეროს შექმნის ხელოვნების — საუკეთესო მაგალითია, და „მაღალმთიანეთში“, რომელიც ინგლისის სოფლის風景ის სიმბოლური რეპრეზენტაციითაა სავსე. მის მხატვრულ ხედვაზე ღრმა გავლენა მოახდინა რომანტიზმის მოძრაობამ, განსაკუთრებით კი ისეთმა ხელოვანებმა, როგორებიცაა ტერნერი და კონსტაბლი, რომელთა სწორედ სუბლიმური სილამაზის ასახვის სწრაფვა კუპერის სენსიტიურობასთან სრულ თანხვედრაში იყო. მხატვრული მიღწევების მიღმა, კუპერი გამოირჩეოდა მნიშვნელოვანი ფილანთროპიკულიკენ სწრაფვით; მან კანტერბერში დაარსა სკოლა, რომელიც ნაკლებად დაცულ ბავშვებს განათლების შესაძლებლობას სთავაზობდა — რაც მისი სოციალური პასუხისმგებლობისადმი ერთგულების დასტური იყო. მისი მარადიული მემკვიდრეობა არა მხოლოდ შექმნილ დახვეწილ პეიზაჟებში, არამედ ხელოვნური ნიჭის აღმოჩენისა და კენტის პასტორალური მემკვიდრეობის შენარჩუნებაში შეტანილ წვლილშიც მდგომარეობს. ის ვიქტორიანული ინგლისის უმნიშვნელოვანეს ხელოვანად რჩება, რომელიც ყველასთვის „ძროხების კუპერის“ სახელით არის ცნობილი და ქსთლზე სოფლის ცხოვრების სულისა და ენერგიის დაუვიწყრად ასახვისთვისაა დაფასებული.