Object emblematic 5

Umetnik

rubem valentim de oliveira

Rođen/a u Salvador, Brazil

Rubem Valentim: A Pioneer of Bahia’s Renewal

Rubem Valentim (1922 – 1991) stands as a pivotal figure in Brazilian art history, particularly recognized for his contribution to the Renovative Movement—a vibrant artistic surge that emerged from Bahia during the late 1970s and early 1980s. Born in Salvador, Bahia, Valentim’s artistic journey began organically, fueled by an innate fascination with color and form honed through self-teaching rather than formal academic training. Despite pursuing dentistry as a profession, his passion for painting persisted, shaping his life's trajectory and ultimately prioritizing the creative pursuit.

Early Life & Education: Valentim’s formative years were marked by exposure to Bahian culture and traditions, which profoundly influenced his artistic sensibilities. He graduated from dentistry in 1946 but continued to paint concurrently, demonstrating a remarkable balance between intellectual pursuits and artistic expression.

Journalism & Artistic Exploration: Recognizing the importance of communication beyond visual art, Valentim pursued journalism studies and earned his bachelor’s degree from Bahia School of Philosophy in 1953. This broadened perspective enriched his understanding of cultural contexts and informed his artistic endeavors.

The Renovative Movement & African Influences

Valentim's involvement with the Renovative Movement solidified his reputation as a visionary artist who championed experimentation and challenged conventional artistic norms. Driven by a desire to revitalize Brazilian art, Valentim’s collaborators sought inspiration from indigenous cultures and traditions—specifically, the artistic heritage of Africa—resulting in works characterized by bold colors, geometric abstraction, and symbolic representations rooted in African cosmology. This influence is palpable in pieces like “Emblem 34” and “No Title,” where vibrant hues converge to create dynamic compositions reflecting a deep connection with ancestral roots.

European Travels & Artistic Inspiration: Valentim embarked on a transformative journey abroad in 1962, supported by a fellowship from the XI National Salon of Modern Art. His exploration of Europe exposed him to diverse artistic traditions, particularly those originating in primitive cultures—a formative experience that profoundly shaped his aesthetic vision.

Biennial Participation & Dakar Festival: Valentim’s commitment to artistic dialogue extended beyond national borders; he participated in the Venice Biennials of 1964 and 1966 and traveled to Senegal for the inaugural World Festival of Negro Art in Dakar, demonstrating his dedication to promoting intercultural understanding.

Return to Brazil & Recognition

Returning to Bahia in 1966 after accepting an invitation from Brasília’s Central Institute of Arts, Valentim received acclaim for his artistic contributions and was awarded a special prize for “contribution to Brazilian painting.” His work garnered scholarly attention both domestically and internationally, cementing his legacy as a seminal figure in twentieth-century Brazilian art. The São Paulo Museum of Art (MASP) organized a comprehensive career survey in 2018 showcasing 99 artworks by Valentim—a testament to the enduring impact of his artistic vision.

Legacy & Philosophical Vision

Valentim’s intellectual pursuits extended beyond painting; he authored and published Manifesto ainda que tardio (“A Manifesto, Albeit Late”) in 1976, articulating a compelling critique of colonialism within the arts. He argued for an artistic agenda focused on confronting oppressive structures and fostering empathy—a philosophical stance that continues to resonate with contemporary artists and scholars alike. Valentim’s unwavering belief in “La búsqueda artística es siempre interior, it is part of a deep religiosity.” – Rubem Valentim – encapsulates his profound understanding of art's role as a conduit for spiritual exploration and social transformation.

Notable Works

“Emblem 34”

“No Title”

“Object emblematic 5”

Muzej

Museu Nacional de Belas Artes

Izloženo u Rio de Janeiro, Brazil

Palata umetničkih odjeka: Otkrivanje Nacionalnog muzeja lepih umetnosti

Rio de Janeiro diše ritmom koji nema premca, kao živopisni tapiserija utkana od suncem okupanih plaža i bujnih tropskih šuma. Ipak, smeta u njegovom istorijskom srcu nalazi se pravo blago umetničkog nasleđa – Nacionalni muzej lepih umetnosti (MNBA). Osnovana 1ablo 1937. godine, ova institucija nije samo riznica slika i skulptura; ona je živa hronika kulturne evolucije Brazila, koja odražava njegove težnje ka veličini i neprestani oprez prema lepoti. Od raskošnog nasleđa portugalskog kraljevskog dvora do bujanja nacionalnog umetničkog identiteta, svaki kutak MNBA-a šapuće priče o kreativnosti i intelektualnoj težnji.

Priča o MNBA počinje 1808. godine, kada je kralj Žoao VI odlučno preselio svoju monarhiju iz Lisabona u Rio de Janeiro, bežeći od Napoleonovih nadolazećih vojski. Sa njim je stigla i veličanstvena kolekcija evropske umetnosti – Portugalska kraljevska kolekcija – zaostavština koja će neopozivo oblikovati umetnički put Brazila. Ovo nije bio samo dolazak; to je bila infuzija inspiracije, koja je podstakla osnivanje Nacionalne škole lepih umetnosti i podstakla dijalog između evropskih majstora i brazilskih umetnika. Prvobitno seme posejano u Lisabonu procvetalo je u prostranu kolekciju kojoj danas divimo kroz mudro prikupljanje dela i velikodušne donacije, učvršćujući poziciju MNBA-a kao najvažnijeg umetničkog utočišta Brazila.

Sama zgrada predstavlja samostalno umetničko delo – svedočanstvo arhitektonskog idealizma koji je osmislio španski arhitekta Adolfo Morales de los Ríos i koji je otvoren 1938. godine. Crpeći inspiraciju iz veličanstvenosti pariskog Luvra, fasada MNBA-a otelovljuje harmoničan spoj stilova. Ulaz dominiraju elementi francuskog renesansnog doba, simbolizujući eleganciju i prefinjenost, dok italijanski renesansni uticaji krase bočne zidove, odražavajući humanističke vrednosti. Nežni terakota reljefi prikazuju scene iz antike – grčku mitologiju i rimsku istoriju – služeći kao vizuelni podsetnici na klasične umetničke tradicije. Štaviše, medaljoni odaju počast istaknutim brazilskim umetnicima pored slavnih evropskih figura, slaveći umetničko poreklo i intelektualnu radoznalost. Složeni pariski mozaici prikazuju arhitekte, slikare i teoretičare umetnosti – namerni omaž samim principima koji su bili temelj stvaranja MNBA-a.

U hodnicima MNBA-a boravi preko 20.000 umetničkih dela koja obuhvataju vekove – od srednjovekovnih vitraž prozora do savremenih instalacija. Srž muzejske kolekcije prikazuje remek-dela 19. veka, prvenstveno brazilske slike i skulpture koje hvataju duh nacije koja prolazi kroz transformativne promene tokom perioda obeleženog društvenim nemirima i političkim reformama. Među najdragocenijim draguljima su dela umetnika kao što su Antônio Cândido da Cunha, Leopoldino de Faria, Cicero Dias de Carvalho i António Pedro Souza Lima – umetnika koji su vešto spojili evropske uticaje sa brazilskim senzibilitetom. Štaviše, MNBA redovno organizuje revolucionarne izložbe koje istražuju različite umetničke pokrete i teme, podstičući dijalog između umetnika i publike. Nedavne postavke su se bavile gorućim društvenim pitanjima dok su slavile bogatstvo brazilske kulture i njene veze sa međunarodnim umetničkim trendovima.

MNBA se izdvaja po tome što prihvata širi umetnički panoramu – uključujući brazilsku narodnu umetnost i afričku umetnost – pružajući neprocenjiv uvid u višestruko kulturno nasleđe Brazila. Ove kolekcije osvetljavaju tradicije prenete kroz generacije, odražavajući autohtona verovanja i prakse uporedo sa uticajima transatlantskih trgovačkih puteva. Ispitivanje ovih umetničkih dela podstiče promišljanje o univerzalnosti ljudskog iskustva i slavi živost različitih umetničkih izraza. Kustosima muzeja cilj je da ove komade postave u njihove istorijske okvire, podstičući razumevanje i apreciaciju kultura izvan granica Brazila.

Na kraju, MNBA stoji kao svetionik brazilskog umetničkog identiteta – mesto gde posetioci mogu pratiti evoluciju brazilske umetnosti od kraljevskog pokroviteljstva do moderne inovacije. To je više od običnog muzeja; to je inkubator kreativnosti i intelektualne radoznalosti, koji poziva na kontemplaciju i neguje veze između umetnika kroz vreme i prostor. Poseta MNBA-u predstavlja početak putovanja kroz umetničku dušu Brazila – venac za svakoga ko traži lepotu, znanje i inspiraciju.