Początki i historia Museum Folkwang
Historia Museum Folkwang bierze swój początek w konwergencji dwóch odrębnych dziedzictw. W 1902 roku Karl Ernst Osthaus założył prywatne Folkwang Museum – kolekcję napędzaną szczególną wizją nowoczesnej ekspresji. Wkrótce potem dołączyło do niej Essener Kunstmuseum, założone w 1906 roku. W 1922 roku oba podmioty połączyły się, tworząc instytucję, która funkcjonuje dziś w Essen w Niemczech. To zjednoczenie zaowocowało powstaniem monumentalnej kolekcji, skoncentrowanej na przełomowych zjawiskach w sztuce XIX i XX wieku.
Sama nazwa niesie ze sobą ciężar starożytnego znaczenia. Wywodzi się ona z koncepcji Fólkvangr – łąki umarłych w mitologii nordyckiej, nad którą czuwa bogini Freyja. To nawiązanie do motywów życia i pamięci stanowi ciche tło dla dzieł zgromadzonych w murach instytucji. Muzeum od dawna pełni funkcję przestrzeni, w której ewolucja sztuki nowoczesnej jest obserwowana poprzez jej fizyczną obecność.
Fundamenty instytucji zostały zbudowane na pasji prywatnych kolekcjonerów oraz na zmiennych nurtach historii. Dzięki połączeniu Essener Kunstmuseum oraz Folkwang Museum, miejsce to stało się centralnym punktem badań nad artystycznymi przełomami. Pozostaje ono istotnym repozytorium dla wszystkich tych, którzy pragną śledzić rozwój modernizmu na przestrzeni wieków.
Budynek i jego architektura
Architektoniczna obecność Museum Folkwang definiowana jest przez dialog między epokami. Pierwotna struktura, wzniesiona w 1902 roku, stanowi historyczny fundament instytucji. Ten starszy gmach został przemyślanie rozbudowany dzięki znaczącej rozbudowie zaprojektowanej przez pracownię David Chipperfield Architects. To dobudowane skrzydło, które zostało udostępnione w styczniu 2010 roku, powiększyło dotychczasową powierzchnię muzeum o 16 000 metrów kwadratowych.
Nowa część charakteryzuje się półprzezroczystą fasadą, wykonaną z płyt z recyklingowanego szkła. Taki wybór materiału pozwala budynkowi wchodzić w interakcję ze zmieniającym się światłem naturalnym w Essen w Niemczech. Projekt tworzy poczucie otwartości, integrując nowoczesną bryłę z historyczną architekturą. Gra betonu i szkła sprawia, że nowe przestrzenie wydają się nierozerwalnie związane z oryginalnym miejscem, zapewniając jednocześnie odpowiednią skalę dla współczesnych potrzeb wystawienniczych.
Główne Kolekcje i Działy
Zbiory Museum Folkwang obejmują niezwykłą szerokość ekspresji artystycznej XIX i XX wieku. Kolekcja ta śledzi ewolucję nowoczesnego wyrazu poprzez różnorodne media, w tym imponujący wybór grafik oraz rysunków. Poza tymi europejskimi tradycjami, instytucja pielęgnuje kolekcję sztuki starożytnej oraz sztuki spoza Europy, oferując szerszą perspektywę na ludzką kreatywność, rozciągającą się przez różne epoki i kręgi geograficzne.
Istotna część tożsamości muzeum tkwi w jego wyspecjalizowanych działach. Kolekcja fotograficzna rozrosła się do ponad 50 000 zdjęć, dokumentując kulturę wizualną poprzez ogromny wachlarz obiektywów i technik. Równolegle, Deutsche Plakat Museum skrywa w swoich zasobach około 340 000 plakatów. Te dzieła graficzne stanowią wizualną kronikę dyskursu politycznego, przemian gospodarczych i wrażliwości kulturowej – od czasów Republiki Weimarskiej aż po okres zimnej wojny.
- Deutsche Plakat Museum: około 340 000 plakatów
- Kolekcja fotograficzna: ponad 50 000 fotografii
Arcydzieła kolekcji
Stanąć przed obrazem Frau vor untergehender Sonne to zetknąć się z kojącą ciszą roku 1818. Dzieła, które pozostawił Caspar David Friedrich, posiadają w sobie spokój, który wymaga od widza pewnego rodzaju cierpliwości. Niedaleko stąd, ciężki i rytmiczny trud roku 1888 zostaje utrwalony w Vincent Willem Van Gogh w jego dziele Quay with Men Unloading Sand Barges. Pociągnięcia pędzla niosą tu fizyczny ciężar, poczucie ruchu i trudu, które pozostaje niemal namacalne nawet w tej zastygłej chwili.
Kolekcja płynnie przechodzi od tych kontemplacyjnych krajobrazów ku ustrukturyzowanej intensywności, którą reprezentuje Paul Cézanne. Jego La carrière de Bibémus stanowi studium formy i geologicznej obecności. To skupienie na strukturze znajduje jednak zupełnie inną, bardziej gorączkową energię w pracach niemieckich ekspresjonistów. Leaping Dancer autorstwa Ernst Ludwig Kirchner chwyta specyficzną, nerwową witalność, która definiuje ówczesny zwrot ku emocjonalnej bezpośredniości.
W twórczości Eugène Henri Paul Gauguin odnajdujemy również głębokie poczucie pierwotności. Jego Contes Barbares, datowane na około 1902 rok, stanowią odejście od naturalizmu wcześniejszych dekad. Obecność tych dzieł tworzy fascynujący dialog między obserwacją świata zewnętrznego a ekspresją stanów wewnętrznych.
Era nazistowska i czystki w sztuce
Historia tej instytucji nosi w sobie głęboką ranę, spowodowaną narodzinami nazizmu. W tym mrocznym okresie reżim przeprowadził systematyczne czystki, usuwając z przestrzeni publicznej dzieła sklasyfikowane jako „sztuka zdegenerowana”. Ta niszczycielska kampania uderzyła w różnorodne nurty, w tym abstrakcję, kubizm, ekspresjonizm, surrealizm oraz impresjonizm. W 1937 roku Joseph Goebbels zorganizował wystawę, która miała na celu publiczne obnażenie tych prac, uznanych przez rząd za nieakceptowalne. Kolekcja muzeum stała się bezpośrednią ofiarą tych politycznych wstrząsów, co doprowadziło do utraty ponad 1200 dzieł sztuki z jej zasobów.
Utrata tych płócien stanowi bolesną wyrwę w dziejach muzeum. Wśród artystów, których twórczość została odebrana kolekcji, znaleźli się tacy mistrzowie jak Georges Braque, Paul Cézanne, Giorgio de Chirico, Henri-Edmond Cross, André Derain, Henri Matisse oraz Edvard Munch. Jednak poza usunięciem tych konkretnych obiektów, skala zniszczeń była niewyobrażalna. Nazistowski rząd spalił około 5000 dzieł sztuki, które uznano za pozbawione wartości rynkowej. Era ta pozostaje ciężką, mroczną kartą w narracji muzeum, wyznaczając czas, w którym wolność artystycznej ekspresji została brutalnie zdławiona przez państwową ideologię.
