Format papieru

Przewodnik po pracach studentów

Dydona

Imię i nazwisko Klasa Data

Andrea Mantegna, Dydona (1500), Muzeum Sztuk Pięknych w Montrealu. Dzieło w domenie publicznej.

Informacje podstawowe

Artysta
Andrea Mantegna wahooart.com/pl/artists/andrea-mantegna_pl/
Daty życia artysty
1431 – 1506
Obraz olejny
1500
Technika wykonania
Farba olejna na płycie
Wymiary oryginału
65 x 31 cm
Ruch
Powrót Renesansu The brief peak when balance, depth and anatomy came together — Leonardo, Raphael, Michelangelo.
Epoka
Późne średniowiecze
Miejsce odbycia
Muzeum Sztuk Pięknych w Montrealu wahooart.com/pl/museums/muzeum-sztuk-pieknych-w-montrealu-montreal_pl/
Rok
1500
Styl artystyczny
Renesans, detal rzeźbiarski
Technika
Olej na desce
Tytuł
Dydona

W kontekście

Dydona — Andrea Mantegna

Jakie są wymiary?

Oryginalne wymiary to 65 × 31 cm (wysokość × szerokość), przedstawione tutaj obok osoby dorosłej o przeciętnym wzroście.

Data powstania

  1. 1430
  2. 1440
  3. 1450
  4. 1460
  5. 1470
  6. 1480
  7. 1490
  8. 1500

Shaded: lata życia Andrea Mantegna (1431–1506) ▲ to dzieło, 1500

Dzieła podobne

Wybierz jedno z powyższych dzieł: wymień dwie cechy wspólne z tym utworem oraz jedną różnicę.

Więcej dzieł o podobnej tematyce: wahooart.com/pl/art/similar/andrea-mantegna-dydona-d3kbkq-pl/

Kolory

Na podstawie analizy obrazu

    Kolor dominujący

    Orzechowy #5f271a

    Paleta w katalogu

    • #5F271A
    • #D58233
    • #330E0C
    • #964C27
    Paleta kolorów
    Ciemne tony Dominująca gama kolorystyczna obrazu.
    Kolor główny
    Orzechowy
    Intensywność
    Zrównoważony Stopień nasycenia i różnorodność kolorów – od pojedynczego stonowanego odcienia po bogactwo jaskrawych barw.
    Kontrast
    Zrównoważony W jakim stopniu kolory różnią się jasnością i nasyceniem na całym obrazie.
    Harmonia
    Silna spójność kolorystyczna Jak dobrze kolory ze sobą współgrają – od kontrastowych po w pełni jednolite.
    Jasność
    Głębokie cienie Ogólna jasność lub ciemność obrazu, od głębokich cieni po świetliste refleksy.
    Nasycenie
    Wyraźna obecność barw Jak czyste i intensywne są te kolory, od niemal szarych po w pełni żywe.

    O tym dziele sztuki

    Dydona — Andrea Mantegna

    Uwagi do tego dzieła

    Opracowano na potrzeby tego przewodnika na podstawie opublikowanych źródeł. Sam rekord katalogowy znajduje się w pierwszej części niniejszego przewodnika.

    Artysta
    Andrea Mantegna
    Charakterystyczne elementy
    Dramatyczne oświetlenie, linearna precyzja
    Nurt
    Dojrzały renesans
    Temat lub motyw
    Sprawiedliwość/Wenus, mitologiczny
    Wpływy
    Antyk rzymski
    Wymiary
    65 x 31 cm

    Enigmatyczna postać Dydony

    Dydona” Andrei Mantegny, namalowana około 1500 roku, to nie tylko portret; to zanurzenie w samo serce mitologii renesansowej oraz głęboka medytacja nad władzą, stratą i ciężarem przeznaczenia. Ten pionowy obraz panelowy, znajdujący się obecnie w Muzeum Sztuk Pięknych w Montrealu, natychmiast przyciąga wzrok dramatycznym oświetleniem i uderzająco formalną kompozycją. Temat, tradycyjnie utożsamiany z Dydoną, królową Kartaginy, przedstawiony jest nie jako triumfująca władczyni, lecz jako postać pogrążona w smutku, trzymająca urnę – potężny symbol zarówno pamięci, jak i ostateczności. Wybór Mantegny, by ukazać ją w tej chwili cichej kontemplacji, wynosi dzieło ponad zwykłą ilustrację narracyjną, przekształcając je w studium ludzkich emocji i nieprzemijającej natury legendy.

    (Obraz: Dydona autorstwa Andrei Mantegny, 1500 - Dostępne jako wysokiej jakości reprodukcje na WahooArt.com)

    Renesansowa precyzja i rzeźbiarska forma

    Mistrzostwo Mantegny jest widoczne w każdym pieczołowicie oddanym detalu. Obraz ten stanowi wzorcowy przykład stylu dojrzałego renesansu, charakteryzującego się głębokim związkiem z antykiem – w szczególności z rzeźbą rzymską. Postacie są wyrzeźbione z niemal niepokojącym realizmem, posiadając trójwymiarowość, która zdaje się wychodzić z panelu. Dominuje tu linearna precyzja; dokładne linie definiują architektoniczne tło drewnianych belek i roślinności, tworząc sztywną ramę dla pełnej wdzięku formy postaci. Zastosowanie kształtów geometrycznych – prostokątów w strukturze oraz krzywizn w draperii – przyczynia się do poczucia kontrolowanego porządku. Ta celowa konstrukcja jest zrównoważona przez bogatą jakość tekstury, osiągniętą dzięki skrupulatnym technikom laserunku i scumbling; warstwy półprzezroczystej farby budują objętość i świetlistość, nadając powierzchni niemal dotykową odczuwalność.

    Paleta złota i cienia: Symbolika koloru

    Paleta barw jest niezwykle ciepła, zdominowana przez odcienie złota, ochry i głębokiego brązu. To ciepło nie pełni jedynie funkcji dekoracyjnej; przywołuje ono poczucie powagi i starożytności, odzwierciedlając kontekst historyczny tematu. Dramatyczne oświetlenie – efekt chiaroscuro – rzuca głębokie cienie, które podkreślają formę postaci oraz fałdy szat, potęgując siłę emocjonalnego przekazu. Subtelne różnice w tonacji tworzą głębię i objętość, wciągając widza w głąb sceny. Sama urna została przedstawiona w polerowanym złocie, co jeszcze bardziej podkreśla jej symboliczną wagę jako naczynia dla pamięci, a być może, ostatecznie, dla nieuchronności śmierci.

    Narracja Dydony: Echa Wergiliusza i nie tylko

    Historia kryjąca się za „Dydoną” jest przesiąknięta legendą. Jak relacjonuje Wergiliusz w swojej Eneidzie, Dydona była fenicką królową, która uciekła z ojczyzny, pędzona zdradą, aby założyć miasto Kartaginę. Obraz uchwycił przejmujący moment – po tym, jak ustanowiła swoje nowe królestwo, lecz jeszcze przed jego pełnym rozkwitem, rozważając swoją przeszłość i poniesione ofiary. Urna symbolizuje prochy jej utraconej miłości, Eneasza, oraz ciężar podjętej decyzji. Poza narracją Wergiliusza, Dydona reprezentuje tematy wygnania, straty i kobiecej sprawczości w patriarchalnym świecie. Wybór Mantegny, by przedstawić ją nie jako wojowniczą królową, lecz jako postać kontemplującą, zaprasza widzów do refleksji nad tymi złożonymi zagadnieniami wraz z pięknem samego dzieła. Obraz rezonuje z echami innych wzorcowych kobiet antyku ukazanych przez Mantegnę – Tuccii, Sofonizby, Judyty i Dydony – z których każda ucieleśnia siłę, odporność i tragiczny los.

    Zabierz „Dydonę” do swojego domu: Wysokiej jakości reprodukcje

    WahooArt.com oferuje pieczołowicie wykonane, ręcznie malowane reprodukcje „Dydony” Andrei Mantegny, oddające istotę tego renesansowego arcydzieła z niespotykaną szczegółowością i wiernością. Bez względu na to, czy jesteś kolekcjonerem sztuki, projektantem wnętrz poszukującym wyrazistego elementu dekoracyjnego, czy po prostu urzekło Cię piękno tego ikonicznego dzieła, nasze reprodukcje stanowią zachwycający sposób na doświadczenie dramatyzmu, emocji i ponadczasowego kunsztu Mantegny. Zapraszamy do zapoznania się z naszą kolekcją już dziś na WahooArt.com.

    Artysta i muzeum

    Artysta

    Andrea Mantegna

    Urodzony w Carturu, Włochy

    A Renaissance Forged in Antiquity: The Life and Art of Andrea Mantegna

    Andrea Mantegna, born near Padua around 1431, stands as a pivotal figure bridging the Early and High Renaissances. His artistic journey wasn’t merely about adopting classical forms; it was an immersive excavation of antiquity, a passionate attempt to resurrect the spirit of Rome within the burgeoning Italian Renaissance. Unlike many contemporaries who drew inspiration from classical models, Mantegna possessed a unique fervor for archaeological accuracy. This obsession stemmed from his formative years under Francesco Squarcione, a painter and collector whose workshop functioned less as a traditional studio and more as an academy dedicated to the study of Roman ruins, sculptures, and inscriptions. It was within these walls, surrounded by fragments of a lost empire, that Mantegna’s artistic vision began to take shape—a vision characterized by sculptural forms, dramatic perspective, and an almost obsessive attention to detail. His early life remains somewhat shrouded in mystery; accounts suggest he was discovered as a promising apprentice, his innate talent recognized and nurtured by Squarcione despite humble origins. This unconventional beginning perhaps fueled Mantegna’s relentless pursuit of artistic mastery and his determination to forge a style distinctly his own.

    The Gonzaga Court and the Illusion of Reality

    Mantegna's career truly blossomed when he entered the service of the Gonzaga family in Mantua, becoming court painter in 1488. This patronage provided him with an unprecedented level of artistic freedom and a platform to realize his most ambitious projects. The Gonzaga’s were not simply patrons; they were collaborators, commissioning works that pushed the boundaries of artistic innovation. It was during this period that Mantegna created what is arguably his masterpiece: the Camera degli Sposi (Bridal Chamber) frescoes in the Palazzo Ducale. This groundbreaking work transcends mere decoration; it's a complete illusionistic environment, seamlessly integrating architecture and painting to create an extended sense of space. The frescoes depict scenes from the life of the Gonzaga family – portraits that are remarkably lifelike and engaging – and a breathtaking di sotto in sù (seen from below) ceiling panel that creates the illusion of an open sky. This masterful manipulation of perspective wasn’t simply about technical skill; it was about creating a world within a room, blurring the lines between reality and representation. The Camera degli Sposi is considered one of the most significant achievements in Renaissance art, demonstrating Mantegna's unparalleled ability to create convincing illusions of depth and space. Beyond the Camera degli Sposi, Mantegna continued to produce works of exceptional quality for the Gonzaga court, including the monumental series Triumphs of Caesar. These paintings, inspired by Roman triumphal processions, are not merely historical depictions; they are elaborate allegories celebrating the power and prestige of the Gonzaga family, presented with a grandeur that rivals the imperial ambitions of ancient Rome.

    A Master of Perspective and Anatomical Precision

    Mantegna’s artistic innovations extended far beyond illusionistic environments. He was a pioneer in the use of perspective, frequently employing techniques that went against conventional methods to achieve dramatic effects. Frequently, he adjusted the horizon line, creating a sense of monumentality and imposing scale. This technique, coupled with his meticulous attention to anatomical detail, gave his figures an unparalleled sense of weight and presence. He wasn’t content with simply representing the human form; he dissected it, studied its musculature, and rendered it with a precision that was revolutionary for his time. His mastery of trompe-l'oeil – creating illusions so convincing they deceive the eye – further enhanced this effect, blurring the boundaries between painting and reality. This dedication to anatomical accuracy wasn’t merely an exercise in technical skill; it reflected Mantegna’s deep engagement with classical sculpture and his desire to emulate the idealized forms of antiquity. He sought not just to depict the human body but to capture its inherent dignity and power. His influence on subsequent generations of artists, including Raphael and Michelangelo, is undeniable, as they built upon his foundations in perspective, anatomy, and composition.

    Early Works and Influences

    Mantegna’s early career was marked by a rapid development of his distinctive style. He began with religious works, such as the St. George and the Dragon (c. 1465-1466), which showcases his mastery of perspective and dramatic composition. His Lamentation over the Dead Christ, painted around 1480, is another significant example of his early work, demonstrating his ability to convey emotion through carefully rendered figures and a somber color palette. His artistic influences were diverse, drawing from both classical antiquity and contemporary Italian painting. The works of Donatello, particularly his sculptures, undoubtedly influenced Mantegna’s interest in anatomical accuracy and the portrayal of human form. Similarly, the paintings of Giovanni Bellini, with their rich colors and expressive figures, likely shaped his approach to color and composition. However, Mantegna ultimately forged a unique style that combined these influences into something entirely new and distinctive.

    Legacy and Enduring Influence

    Andrea Mantegna died in Mantua in 1506, leaving behind a legacy that continues to resonate with art historians and enthusiasts alike. His work represents a crucial turning point in the history of Renaissance art, bridging the gap between the Early and High Renaissance styles. He wasn’t simply an imitator of classical forms; he was an interpreter, adapting ancient motifs and techniques to create something entirely new and uniquely his own. His meticulous attention to detail, his mastery of perspective, and his profound engagement with classical antiquity established him as a leading figure of his time. Mantegna’s exploration of classical themes helped revive interest in ancient art and culture, paving the way for the artistic achievements of the High Renaissance. His influence can be seen in the works of countless artists who followed, from Raphael's graceful compositions to Michelangelo's powerful figures. Today, his paintings are housed in major museums around the world, including The National Gallery in London and the Pinacoteca di Brera in Milan, where they continue to inspire awe and admiration.

    Muzeum

    Muzeum Sztuk Pięknych w Montrealu

    Prezentowane w Montreal, Kanada

    Muzeum Sztuk Pięknych w Montrealu: Spuścizna Wykuta Wizją i Współpracą

    Muzeum Sztuk Pięknych w Montrealu (MMFA) stanowi latarnię dziedzictwa artystycznego w tętniącym życiem krajobrazie kulturowym Quebecu, osadzone w historycznej Złotej Mili – świadectwo ponad 160 lat poświęconych pielęgnowaniu doceniania piękna i kreatywności. Założone w kwietniu 1860 roku przez anglikańskiego biskupa Francisa Fulforda z jedynym celem podnoszenia wrażliwości artystycznej mieszkańców Montrealu, MMFA rozpoczęło swoją podróż jako skromne Stowarzyszenie Artystyczne, ewoluując w największe muzeum sztuki w Kanadzie dzięki hojnym darowiznom i rozbudowie architektonicznej odzwierciedlającej zmieniające się trendy artystyczne. Dzisiaj, szczycące się ponad 44 000 dziełami sztuki obejmującymi stulecia i kontynenty, nadal inspiruje odwiedzających przełomowymi wystawami i umacnia swoją pozycję jako kamień węgielny kultury kanadyjskiej.

    Początki pełne historii: Początkowa kolekcja Stowarzyszenia Artystycznego – składająca się głównie z obrazów brytyjskich – została wzmocniona przełomowym darem od Benaiaha Gibba w 1877 roku, zapewniając fundament dla pierwszego kanadyjskiego muzeum sztuki zbudowanego specjalnie na ten cel na Phillips Square. Ten wizjonerski akt ustanowił precedens dla przyszłej filantropii i popchnął instytucję do przodu.

    Ewolucja Architektoniczna: Oryginalny budynek w stylu beaux-arts braci Maxwellów stał się inspiracją dla kolejnych rozbudów, zwłaszcza monumentalnego Pawilonu Pokoju im. Michala i Renaty Hornstein otwartego w 2016 roku – uderzającego przykładu współczesnej architektury zaprojektowanej tak, aby harmonizować z klasycznymi korzeniami muzeum.

    Różnorodne Skarby Artystyczne: Kolekcja MMFA obejmuje zapierający dech w piersiach panoramę ruchów artystycznych, od europejskich mistrzów takich jak Tintoretto i El Greco oferujących przejmujące spojrzenia na minione epoki po przełomowych współczesnych artystów przesuwających granice kreatywności. Do najważniejszych dzieł należą kanadyjskie krajobrazy Lawrena Harrisa i Emily Carr, które oddają ducha dzikiej przyrody Kanady, a także arcydzieła impresjonistyczne Moneta i Renoira oświetlające piękno światła i koloru.

    Ważne Wystawy: Na przestrzeni swojej historii MMFA gościło niezapomniane wystawy poświęcone różnorodnym tematom – od monumentalnych retrospektyw celebrujących ikonicznych artystów, takich jak Picasso i Warhol, po intymne prezentacje promujące wschodzące talenty – wywołując dialogi i kwestionując postrzeganie sztuki.

    Zaangażowanie Społeczne i Spuścizna: Poza imponującą kolekcją MMFA jest głęboko zaangażowane w pielęgnowanie umiejętności artystycznych i wzbogacanie życia poprzez programy edukacyjne, warsztaty i inicjatywy outreach mające na celu inspirowanie kreatywności we wszystkich grupach wiekowych. Ponadto najstarsza biblioteka sztuki w Kanadzie – założona z czytelni oryginalnego Stowarzyszenia Artystycznego – nadal służy jako cenne źródło dla naukowców i entuzjastów.

    Odkrywanie Duszy Artystycznej Montrealu: Najważniejsze Obiekty Kolekcji

    Kolekcja MMFA jest zorganizowana wokół pięciu pawilonów, z których każdy poświęcony jest badaniu odrębnych tradycji i epok artystycznych. Odwiedzający mogą zanurzyć się w arcydziełach Europy – obejmujących rzeźbę renesansową po malarstwo barokowe – doświadczyć dynamiki impresjonizmu i postimpresjonizmu oraz zagłębić się w ekspresyjną moc sztuki ekspresjonistycznej. Co warto zauważyć, galerie Sztuki Kanadyjskiej celebrują bogate dziedzictwo artystyczne Quebecu, prezentując krajobrazy uosabiające majestat Mount Royal i innowacyjne instalacje odzwierciedlające rolę Montrealu jako globalnego miasta. Nie przegap hipnotyzującego „Martwej Natury z Księgami”, przejmującego portretu śmiertelności Johannesa Vermeera – poruszającego przypomnienia o ulotnej naturze życia.

    Architektura Pawilonów: Dialog Między Przeszłością a Teraźniejszością

    Każdy pawilon uosabia unikalny styl architektoniczny odzwierciedlający jego artystyczne skupienie. Oryginalny budynek w stylu beaux-arts braci Maxwellów, otwarty w 1912 roku, pozostaje trwałym symbolem klasycznej elegancji – świadectwem ambicji kulturalnych Montrealu na przełomie wieków. Jego strzeliste sufity i bogate detale wywołują wielkość i wyrafinowanie, odzwierciedlając estetyczne ideały epoki. Z kolei Pawilon Pokoju im. Michala i Renaty Hornstein, zaprojektowany przez Moshe Safdie Architects, reprezentuje śmiałe odejście od tradycji – charakteryzujące się zakrzywioną formą i rozległą przeszkloną powierzchnią, która zalewa wnętrze naturalnym światłem. Ta innowacja architektoniczna podkreśla zaangażowanie MMFA w przyjęcie współczesnego projektu, jednocześnie szanując jego historyczne korzenie.

    Święto Sztuki Kanadyjskiej: Krajobrazy i Poza Nie

    Artystyczny duch Montrealu znajduje wyraz w niezwykłej kolekcji kanadyjskich krajobrazów – głównie autorstwa Lawrena Harrisa i Emily Carr – które oddają sublimacyjny piękno dzikiej przyrody Kanady. Te obrazy przekazują głębokie połączenie z naturą, odzwierciedlając tożsamość Quebecu jako prowincji znanej ze wspaniałych krajobrazów. Zbiory MMFA wykraczają poza malarstwo, obejmując rzeźbę, sztukę dekoracyjną i tekstylia – każdy obiekt opowiada historię tradycji kulturowych i innowacji artystycznych.

    Muzeum Sztuk Pięknych w Montrealu: Więcej Niż Tylko Przestrzeń Wystawowa

    Muzeum Sztuk Pięknych w Montrealu wyróżnia się nie tylko imponującą kolekcją, ale także niezachwianym zaangażowaniem w pielęgnowanie kreatywności i promowanie dialogu międzykulturowego. Jego bieżące wystawy badają różnorodne tematy – od sprawiedliwości społecznej po zrównoważony rozwój środowiska – zachęcając odwiedzających do zastanowienia się nad pilnymi problemami i poszerzania ich perspektyw na świat wokół nich. Jako członek Bizot Group, MMFA współpracuje z wiodącymi muzeami na całym świecie, aby dzielić się skarbami artystycznymi i inspirować globalne zaangażowanie.

    Dowiedz się więcej

    Odkryj w sieci

    Kod QR prowadzący do strony pobierania Dydona

    wahooart.com/pl/art/download/andrea-mantegna-dydona-d3kbkq-pl/

    Cytowanie dzieła

    MLA
    Mantegna, Andrea. Dydona. 1500, Muzeum Sztuk Pięknych w Montrealu. https://wahooart.com/pl/art/andrea-mantegna-dydona-d3kbkq-pl/
    APA
    Mantegna, Andrea (1500). Dydona [Painting]. Muzeum Sztuk Pięknych w Montrealu. https://wahooart.com/pl/art/andrea-mantegna-dydona-d3kbkq-pl/
    Chicago
    Andrea Mantegna. Dydona. 1500. Muzeum Sztuk Pięknych w Montrealu. https://wahooart.com/pl/art/andrea-mantegna-dydona-d3kbkq-pl/
    Harvard
    Mantegna, Andrea (1500) Dydona. Muzeum Sztuk Pięknych w Montrealu. Available at: https://wahooart.com/pl/art/andrea-mantegna-dydona-d3kbkq-pl/

    Przyjrzyj się uważnie

    Dydona — Andrea Mantegna

    Przyjrzyj się bliżej

    Odpowiedz własnymi słowami. Nie ma tutaj błędnych odpowiedzi — liczą się tylko te, które potrafisz uzasadnić.

    1. Co przyciąga Twoją uwagę w pierwszej kolejności i dlaczego?
    2. Które kolory lub kształty budują nastrój — i jaki to nastrój?
    3. Ile twarzy potrafisz odnaleźć? ____ (nasz katalog liczy 1 — czy zgadzasz się z tą liczbą?)
    4. Nasz katalog klasyfikuje to dzieło w kategorii: postać sprawiedliwości, portret kobiecy, sztuka renesansu. Czy zgadzasz się z tym? Co byś dodał lub co byś usunął?
    5. Wróć do dzieła Parnas: Mars i Wenus (1497) wspomnianego wcześniej w tym przewodniku. Wymień dwie cechy wspólne z tym obrazem oraz jedną różnicę.

    Twoja odpowiedź

    Napisz krótki akapit na temat tego dzieła. Wykorzystaj fakty zawarte w poprzednich częściach tego przewodnika oraz swoje wcześniejsze odpowiedzi.

    Quiz o sztuce

    Dydona — Andrea Mantegna

    Jak dobrze znasz to dzieło?

    Zaznacz jedną odpowiedź dla każdego z 5 poniższych pytań. Każde z nich ma dokładnie jedną poprawną odpowiedź.

    1. 1. Co jest głównym tematem przedstawionym w „Dydonie” Andrei Mantegny?

      • A Przedstawienie rzymskich cesarzy
      • B Sprawiedliwość/Wenus przewodząca scenie sądowej
      • C Portret królowej Dydony z Kartaginy
    2. 2. Dramatyczne oświetlenie w „Dydonie” charakteryzuje się:

      • A Miękkie, rozproszone światło tworzące spokojną atmosferę
      • B Silne kontrasty między światłem a cieniem, podkreślające formę i głębię
      • C Jednolite oświetlenie całej sceny
    3. 3. Jaka technika artystyczna jest wyraźnie użyta w „Dydonie”, aby stworzyć wrażenie rzeźbiarskiego realizmu?

      • A Impastem, polegającym na nakładaniu grubych warstw farby
      • B Laserunkiem i scumblingiem (techniką suchego pędzla)
      • C Pointylizmem, polegającym na użyciu maleńkich kropek koloru
    4. 4. Zgodnie z opisem, jaka jest kluczowa cecha stylu Mantegny widoczna w „Dydonie”?

      • A Skupieniem na uchwyceniu ulotnych chwil
      • B Obsesją na punkcie dokładności archeologicznej i form klasycznych
      • C Preferencją dla jasnych, żywych kolorów
    5. 5. Jaki okres historyczny odzwierciedlają przede wszystkim dzieła Andrei Mantegny?

      • A Epoka baroku
      • B Dojrzały renesans
      • C Okres rokoka

    Mój wynik: ____ na 5

    Klucz odpowiedzi — dla nauczyciela

    Treść ta rozpoczyna nową stronę druku, dzięki czemu można ją po prostu pominąć przy tworzeniu kopii.

    1C · 2B · 3B · 4B · 5B