Cosimo Rosselli (1439–1507): A Florentine Hand in Rome
Cosimo Rosselli (Florence 1439 – aldaar, 7 januari 1507) was een Italiaanse renaissanceschilder uit het quattrocento die voornamelijk in zijn geboortestad Florence actief was. Zijn kunstenaarschap werd gekenmerkt door een combinatie van technische bekwaamheid en een gevoel voor stijl dat hem onderscheidt van vele andere kunstenaars van zijn tijdperk. Hij zou volgens verschillende documenten in zijn vroege jaren, tussen 1453 en 1456, in de studio van Neri di Bicci hebben gewerkt. Naast zijn leermeester was ook Benozzo Gozzoli een inspiratiebron. Vanaf 1459 wordt hij genoemd als zelfstandig kunstenaar, en zijn eerste bekende werken zijn de fresco's in de Salutatikapel in de kathedraal van Fiesole die stammen uit 1462-1466. In 1481 reisde hij naar Rome om te assisteren bij het decoreren van de Sixtijnse Kapel met Sandro Botticelli, Domenico Ghirlandaio en Pietro Perugino. Zijn vier fresco's tonen zijn vermogen om complexe verhalen weer te geven in visueel aantrekkelijke composities. Hij had twee prominente leerlingen en assistenten, Piero di Cosimo (1462 – 1522) en Fra Bartolomeo (1472 – 1517).
Zijn belangrijkste werk is echter het fresco van het wonderlijke sacrament in de Sant'Ambrogio in Florence uit 1485. In de laatste jaren van zijn leven vervaardigde hij degelijke, maar weinig vernieuwende altaarstukken. Een voorbeeld hiervan is de Madonna met kind en heiligen in de Accademia te Florence. Hij schilderde voornamelijk Bijbelse scènes, maar in zijn schilderijen van wereldlijke taferelen schemert het meest een eigen stijl door die soms naar het groteske neigt. Zijn stijl werd sterk beïnvloed door de stijl van Baldovinetti en Masaccio, waardoor hij een combinatie van technische bekwaamheid en een gevoel voor stijl kon bereiken dat hem onderscheidt van vele andere kunstenaars van zijn tijdperk. Hij stond bekend voor zijn aandacht voor detail en zijn gebruik van kleur, wat bijdroeg aan het creëren van prachtige en emotionele werken. Zijn werk wordt beschouwd als een belangrijk onderdeel van de ontwikkeling van de Renaissance kunst in Florence en Italië. Een belangrijke bron van inspiratie vormde ook Pietro Perugino, wiens stijl hij overnam en verder ontwikkelde. Hij leerde veel van zijn leermeester Ghirlandaio en werd zelf een zeer succesvolle kunstenaar die vele opdrachtgevers tevreden stelde. Zijn stijl werd gekenmerkt door een combinatie van elegantie en kracht, waardoor hij een belangrijke vertegenwoordiger bleef van de Florentijnse kunstschool tot aan zijn dood in 1507. Een voorbeeld hiervan is het prachtige fresco van het Laatste Avondmaal dat hij schilderde voor de kerk van Sant'Egidio te Florence. Zijn leerlingen Fra Bartolomeo en Piero di Cosimo namen ook belangrijke stijlkenmerken over van hem, waardoor zijn invloed op toekomstige kunstenaars voortduurt. Hij werd een bekende naam in het kunsthistorisch onderzoek en wordt nog steeds beschouwd als een van de meest briljante vertegenwoordigers van de hoogrenaissance.
