ხატულა/ავტორი
დაბადების ადგილი Melbury Trago, United Kingdom
ფოტოგრაფიული გამოსახულების პიონერი: უილიამ ჰენრი ფოქ ტალბოტის ცხოვრება და მემკვიდრეობა
1800 წლის 11 თებერვალს, ინგლისის დორსეტში, მელბერი ჰაუსში დაბადებული უილიამ ჰენრი ფოქ ტალბოტი ფოტოგრაფიის ახალშობილ სამყაროში საკვანძო ფიგურად გამოჩნდა. მისი გზა არ იყო მხოლოდ ხელოვნებისკენ მიმართული ძიება; ეს იყო მეცნიერული კვლევის, ლინგვისტური ცნობისმოყვარეობისა და ბუნებრივი სამყაროს წარმავალი სილამაზის დაფიქსირების თანდაყოლილი სურვილის მომხიბვლელი შერწყმა. უილიამ დევენპორტ ტალბოტისა და ლედი ელისაბეთ ფოქ სტრანგვესის ერთადერთი შვილი, მან მიიღო პრესტიჟული განათლება როტინგდინში, ჰაროუს სკოლასა და კემბრიჯის ტრინიტი კოლეჯში, სადაც მათემატიკაში მეცადმისეულ წარმატებას მიაღწია – რაც მისი ანალიტიკური გონების დასტური იყო. ეს სამეცნიერო სიზუსტის საფუძველი გადამწყვეტი აღმოჩნდა მისი გარდამტეხი ნაშრომებისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ თავდაპირველად ის სხვა სფეროებით იყო დაინტერესებული, როგორიცაა ბოტანიკა, ქიმია და საპარლამენტო სამსახურიც კი, სწორედ არსებული ხატვის საშუალებების შეზღუდვებთან დაკავშირებულმა შემთხვევითმა იმედგაცრუებამ მიიყვანა იგი გამოსახულების შექმნის რევოლუციისკენ.
ფოტოგენური ნახატებიდან კალილოტიამდე: რევოლუცია რეპროდუციაში
ტალბოტის ადრეული ექსპერიმენტები არა ხელოვნების შექმნის სურვილით, არამედ ვიზუალური დოკუმენტირების უფრო ზუსტი მეთოდის პოვნის მოთხოვნილებით იყო განპირობებული. როდესაც ის უკმაყოფილო დარჩა გამოსახულებების გადაღდოვანის შრომატევადი და ხშირად არააზუსტი პროცესით, რომელიც ისეთი ხელსაწყოების გამოყენებას მოითხოვდა, როგორიცაა კამერა ლუসিডა, მან დაიწყო სინათლის მგრძნობიარე შთაბეჭდილებების პირდაპირ ქაღალდზე გადატანის შესაძლებლობების შესწავლა. ამ კვლევამ მის პირველ გარდამტეხ მიღწევამდე მიგვიყვანა: „ფოტოგენური ნახატის“ პროცესამდე, რომელიც 1839 წელს გამოქვეყნდა. ეს პროცესი მოიცავდა წერის ქაღალდის ვერცხლის ქლორიდით დაფარვას, რაც მზის სინათლის ზეგავლენით ნეგატიურ გამოსახულებას ქმნიდა. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ადრეული გამოსახულებები – ხშირად ბოტანიკური ნიმუშები ან არქიტექტურული დეტალები – იყო ელემენტარული და ნაკლოვანებებით სავსე, მათ მონუმენტური პირველი ნაბიჯი წარმოადგენდნენ. თუმცა, სწორედ 1841 წელს კალილოტის პროცესის გამოგონებამ სამუდამოდ დაამკვიდრა იგი ისტორიაში. ადრეული მეთოდებისგან განსხვავებით, კალილოტი იყენებდა ვერცხლის იოდიდს და დეველოპერულ აგენტს ტრანსლუცენტური ნეგატივის შესაქმნელად, რომლისგანაც შესაძლებელი იყო მრავალი პოზიტიური პრინტით დამზადება – ეს იყო გადამწყვეტი ინოვაცია, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა თანამედროვე ფოტოგრაფიულ რეპროდუცირებას. ამგვარად მრავალჯერადი ასლების შექმნის უნარმა ტალბოტის ნამუშევრები მნიშვნელოვნად განასხვავა ლუის დაგერის დაგერეოტიპებისგან, რომლებიც ქმნიდნენ უნიკალურ, მაღალდეტალიზებულ, მაგრამ არარეპროდუცირებად გამოსახულებებს. კალილოტი არ იყო სრულყოფილი რეპლიკაციისთვის განკუთვნილი; მას ჰქონდა გამორჩეული ესთეტიკური თვისება – რბილობა და ატანის სიღრმე, რაც ბევრისთვის მიმზიდველი აღმოჩნდა.
„ბუნების ფანქელი“ და მხატვრული ხედვა
ტალბოტს მხოლოდ ახალი ტექნოლოგია არ გამოუგონია; მან ეს ტექნოლოგია, როგორც მხატვრული მედიუმი, დაინახა. მას ესმოდა, რომ ფოტოგრაფია შეიძლებოდა ყოფილიყო არა მხოლოდ დოკუმენტირების სამეცნიერო ინსტრუმენტი, არამედ შემოქმედებითი გამოხატვის საშუალებაც. ეს რწმენა პიკს მიაღწია ნაშრომში „ბუნების ფანქელი“ (1844-1846), რომელიც ფოტოგრაფიებით ილუსტრირებული პირველ კომერციულად გამოქვეყნებულ წიგნად მიიჩნევა. თითოეული ნაწილი მოიცავდა ზედმიწევნით შესრულებულ მარილოვან ქაღალდის პრინტებს, რომლებიც მისი კალილოტის ნეგატივებიდან იყო დამზადებული და წარმოაჩენდა სცენებს – სტატიდან ბოტანიკურ კვლევებამდე, ოქსფორდის, პარიზის, ريدინგისა და იორკის არქიტექტურულ ხედებამდე. ეს ნამუშევარი იყო შეგნებული მცდელობა, ეჩვენებინა ფოტრაფიის მხატვრული შესაძლებლობები და გამოესტაბლირა ტრადიციული წარმოდგენები იმისა, თუ რა ითვლებოდა ხელოვნებად. ის არ ახდენდა მხოლოდ რეალობის აღბეჭდვას; იგი მას ახალი ლინზით ინტერპრეტირებდა – პირდაპირი და გადატანითი გაგებითაც. „ბუნების ფანქელის“ გამოსახულებები სავსეა მშვიდი ღირსებითა და მარადიულობის შეგრძნებით, რაც ასახავს ტალბოტის საკუთარ ჭვრეტადს და მის ღრმა აღფრთოვანებას გარშემომცველი სამყაროს სილამაზით.
მემკვიდრეობა და გავლენა: გზის გაკაფვა თანამედროვე ფოტოგრაფიისთვის
უილიამ ჰენრი ფოქ ტალბოტის წვლილი სცილდებოდა კალილოტის პროცესსა და „ბუნების ფანქელს“. მან ასევე საფუძველი ჩაუყარა ფოტ mechanically რეპროდუცირებას თავისი ფოტოგლიფიკური engraving-ის პროცესით, რაც ფოტოგრავურის წინამორბედი იყო – ტექნიკა, რომელმაც შესაძლებელი გახადა ილუსტრირებული მასალების მასობრივი წარმოება. მისი ნამუშევრები თავდაპირველად წინააღმდეგობას აწყდებოდა, ნაწილობრივ იმის გამო, რომ მან გადაწყვიტა კალილოტის პროცესის პატენტირება, რამაც შეზღუდა მისი ხელმისაწვდომობა და შეან slows მისი გავრცელება ბრიტანეთში. თუმცა, მისმა იდეებმა საბოლოოდ ფესვგადგა და გავლენა მოახდინა ფოტოგრაფებისა და ხელოვანთა თაობებზე. მიუხედავად იმისა, რომ მას არ მოუღწევია ფოტოგრაფიის, როგორც დომინანტური ხელოვნების ფორმის სრულფასოვანი აყვავების მოწმობისთვის, მისმა ფუნდამენტურმა ნამუშევრებმა საფუძველი შექმნა მისი განვითარებისთვის. დღეს ტალბოტის ფოტოგრაფიები მსოფ world-ის პრესტიჟულ კოლექციებშია შენახული, მათ შორის ესენში, გერმანიაში მდებარე ფოლკვანგის მუზეუმში, და გვახსენებს მის ვიზიონერულ სულსა და მარადიულ მემკვიდრეობას. იგი დგას არა მხოლოდ როგორც გამომგონებელი, არამედ როგორც ნამდვილი პიონერი, რომელმაც ფუნდამენტურად შეცვალა ჩვენი ურთიერთობა გამოსახულებებთან და სამუდამოდ შეცვალა ის გზა, რომლითაც ჩვენ აღვიქვამთ და აღვწერთ ჩვენს გარშემო არსებულ სამყაროს. მისი ნაშრომები დღემდე შთაგონების წყაროდ რჩება ხელოვანებისა და მეცნიერებისთვის, რაც იმ ღრმა გავლენას წარმოაჩენს, რომელიც ერთ ადამიანს შეუძლია მოახდინოს ისტორიის მიმდინარეობაზე.
