ხატულა/ავტორი
დაბადების ადგილი ჩარლსტაუნი, ამერიკის შეერთებული შტატები
სიცოცხლე ხელოვნებასა და ინოვაციას შორის ხიდი: სამუელ ფინლი ბრიზ მორსი
სამუელ ფინლი ბრიზ მორსი, სახელი, რომელიც განუყოფლად არის დაკავშირებული თანამედროვე კომუნიკაციის აღმოჩენასთან, ბევრად მეტი იყო, ვიდრე მხოლოდ ტელეგრაფისა და მორსეს შრიფტის გამომგონებელი. იგი იყო ნიჭიერი და ამბიციური მხატვარი, რომლის ტილოებმაც დაიჭირეს მე-19 საუკუნის დასაწყისის ამერიკის სული, რაც ასახავდა ქვეყნის მზარდ ეროვნულ იდენტობასა და ევროპული მხატვრული ტრადიციების გაუ持ებელ ექოს. იგი დაიბადა მასাচუსეტში, ჩარლსტაუნში, 1791 წლის 27 აპრილს, ინტელექტუალური და რელიგიური სიმჭიდროვის მქონე ოჯახში – მისი მამა, ჯედიდია მორსი, ცნობილი კალვინისტური მინისტრი და გეოგრაფი იყო. ახალგაზრდა სამუელის ადრეული წლები მკაცრი აღზრდით ყალიბდებოდა, რამაც მას ცხოვრების ღრმა დანიშნულების განცდა შეუძინა. მიუხედავად იმისა, რომ იგი მეცნიერულ დიდებას ელოდა, მისი პირველადი ვნება მჭიდროდ იყო დაკავშირებული ხელოვნებასთან. 1810 წელს იეილის კოლეჯის ღირსეული დამსახურებით დამთავრების შემდეგ, მორსი მხატვრის კარიერას დაიწყო, თავს მარტოსმხ penyelengდა პორტრეტების შეკვეთებით და ამავდროულად, სხვანაირად განავითარებდა თავის შემოქმედებით ამბიციებს.
ფორმირების წლები და მხატვრული განვითარება
იმის გაცნობიერებით, რომ ახალშობილ ამერიკულ სამხატვრო სამყაროში ფორმალური სწავლება არ იყო ხელმისაწვდომი, მორსი 1811 წელს ინგლისში გაემგზავრა, რათა პატივსაცემი ბრიტანელი მხატვრის, ვაშინტონ ალსტონის მეთვალყურეობის ქვეშ ეწარმებინა. ეს პერიოდი გადამწყვეტი აღმოჩნდა მისი მხატვრული სტილის ჩამოყალიბებაში. ალსტონი, რომელმაც რომანტიზმი მხარი დაუჭირა, მორსს მოუწოდებდა დრამატული კომპოზიციების, ექსპრესიული ფუნჯის დარტყმებისა და ემოციურად დატვირთული თემატიკისკენ. მორსის ადრეული ნამუშევრები აჩვენებს მკაფიო დამოკიდებულებას ისეთ ევროპულ ოსტატებზე, როგორებიც იყვნენ ბენჯამინ ვესტი და ჯ.მ.ვ. ტერნერი, თუმცა მან მალევე დაიწყო საკუთარი, გამორჩეული ხმის ძიება. მისი მონუმენტური ნამუშევარი, Die Hercules (მსხვიერებული ჰერკულესი), რომელიც სწორედ ამ დროს დასრულდა, მისი განვითარებადი უნარის – ანატომიური სიზუსტისა და დრამატული თხრობის – დასტურია. ეს ნახატი უფრო მეტია, ვიდრე მხოლოდ მხატვრული ტექნიკის სავარჯიშო; იგი ხშირად ინტერპრეტირდება, როგორც ფარული პოლიტიკური კომენტარი – შეერთებული შტატების სიმბოლური გამოსახულება, რომელიც ბრძოლაში იმყოფებოდა ბრიტანული მმართველობისა და ფედერალისტური პოლიტიკის ტირანიის წინააღმდეგ. ნამუშევრის ძლიერმა ვიზუალურმა მხარემ აჩვენა რეზონანსი ამერიკული ნაციონალიზმის მზარდ გრძნობასთან. 1815 წელს ამერიკაში დაბრუნებისას, მორსმა განაგრძო პორტრეტებისა და ისტორიული სცენების შექმნა, მათ შორის Landing of the Pilgrims (პილგრიმთა დაფუჭება), რამაც კიდევ უფრო განამტკიცა მისი რეპუტაცია, როგორც მხატვრისა, რომელსაც შეუძლია ინდივიდუალური მსგავსებებისა და გრანდიოზული ნარატივების ასახვა. ეს ნახატი ჭკვიანურად აკავშირებდა კალვინისტურ რწმენებს ბრიტანეთსა და ამერიკას შორის საერთო ისტორიასთან, ფ subtly (ნატიფად) მართავდა იმ დროის რთულ პოლიტიკურ ლანდშაფტს. Judgment of Jupiter (იუპიტერის სამსჯავრო), კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ნამხატობი ამ პერიოდიდან, აჩვენებდა მორსის უნარს, შეერწყნა მხატვრული ოსტატობა მის ღრმად დამკვიდრებულ სულიერ რწმენებთან, ამავდროულად გამოეთქვა ანტიფედერალისტური განწყობები.
ინოვაციისკენ სწრაფვა: ტილოდან ტელეგრაფამდე
მიუხედავად იმისა, რომ მხატვრად აღიარება მოიპოვა, მორსი სულ უფრო მეტად იგრძნობდა იმედგაცრუებას ამერიკული სამხატვრო სამყაროს ფინანსური არასტაბილურობისა და შეზღუდული შესაძლებლობების გამო. გარდამტეხი მომენტი 1832 წელს, ევროპიდან გამგზავრებისას მოხდა, როდესაც მან შეიტყო ელექტრომაგნიზმის ბოლოხანდელ მიღწევების შესახებ. ამან გამოიწვია ახალი ინტელექტუალური ცნობისმოყვარეობა, რამაც საბოლოოდ სხვა გზით წარადგინა იგი – სამეცნიერო ინოვაციებისკენ. კომუნიკაციის უფრო სწრაფი და საიმედო საშუალების შექმნის სურვილით, მორსი ეძღვნა სისტემის შემუშავებას ელექტრული სიგნალების გამოყენებით გრძელ მანძილებზე შეტყობინებების გადასაცემად. იგი ამ ძიებაში მარტო არ ყოფილა; მრავალი ევროპელი მეცნიერიც ატარებდა მსგავსი ტექნოლოგიების ექსპერიმენტებს. თუმცა, მორსის გენიალურობა არსებული იდეების პრაქტიკულ და კომერციულად გამართულ სისტემაში სინთეზში მდგომარეობდა. იგი თანამშრომლობდა ალფრედ ვეილთან, რომელმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ახლა უკვე ცნობილი მორსეს შრიფტის შექმნაში – წერტილებისა და ტირეების სისტემაში, რომელიც ასახავს ასოებსა და ციფრებს. ენდა 1837 წელს, მან დააპატენტდა თავისი ერთსადმიანი ტელეგრაფის სისტემა, რაც კომუნიკაციის ისტორიაში გარდამტეხი მომენტი გახდა.
მემკვიდრეობა ფუნჯის მარტვივის მიღმა
შემდგომი წლები აღინიწერა მისი გამოგონების პოპულარიზაციისა და იმპლემენტაციის დაუღალავი ძალისხმევათი. მორსმა მოიპოვა დაფინანსება კონგრესისგან ვაშინგტონიდან ბალტიმორამდე ექსპერიმენტული ტელეგრაფული ხაზის მშენებლობისთვის, რომელმაც წარმატებით გადასცა პირველი შეტყობინება – „რა დადებულა ღმერთს?“ (What hath God wrought?) – 1844 წელს. ამ დემონსტრაციამ მორსი ეროვნულ დონეზე წარმოაჩინა, რამაც განამტკიცა მისი ადგილი, როგორც ვიზიონერი გამომგონებლის. მიუხედავად იმისა, რომ იგი მთელი ცხოვრება აგრძელებდა შემოქმედებას, მისი მხატვრული ძიებები სულ უფრო მეტად უკან იხევდა ტელეგრაფისა და ტრანსატლანტიკური კაბელის პროექტებზე მუშაობის ფონზე. მას ბევრი სამართლებრივი ბრძოლა მოუწია პატენტებზე, თუმცა საბოლოოდ მიიღო საერთაშორისო აღიარება კომუნიკაციის ტექნოლოგიებში შეტანილი წვლილისთვის. სამუელ ფინლი ბრიზ მორსი ნიუ-იორკში გარდაიცვალა 1872 წელს, დატოვა მემკვიდრეობა, რომელიც ხელოვნების სფეროს ბევრად სცილდება. იგი იყო ამერიკის ანტიკვარიატულ საზოგადოებისა და ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერებათა აკადემიის წევრი, რაც მის მრავალმხრივ მიღწევებზე მოწმობს. მისი ტილოები რჩება მისი მხატვრული ნიჭის დაუდაბლად შეურაცხებელ დასტურად, მაშინ როცა მისმა გამოგონებამ რევოლუცია მოახდინა კომუნიკაციაში და სამუდამოდ შეცვალა კაცობრიობის ისტორიის მიმდინარეობა. დღეს მორსის ნამუშევრები ხელმისაწვდომია ისეთ ცნობილ მუზეუმებში, როგორიცაა ნიუ-იორკის ხელოვნების მუზეუმი და ასევე წარმოდგენილია ნიუ-იორკში, გრინ-ვუდის სასაფლაოზე, რაც შესაფერისი პატივია ადამიანისთვის, რომელმაც შეძლო ორი სრულიად განსხვავებული სამყაროს – ხელოვნებისა და ინოვაციის – გაერთიანება.
