ხატულა/ავტორი
დაბადების ადგილი კანანდაიგა, ამერიკის შეერთებული შტატები
ამერიკული აბსტრაქციის პიონერი: არტურ გარფილდ დოვის ცხოვრება და შემოქმედება
არტურ გარფილდ დოვს, რომელიც 1880 წელს ნიუ-იორკის ქალაქ კანანდაგუაში დაიბადა, გადამწყვეტი ადგილი უკავია ამერიკული მოდერნისტული ხელოვნების ისტორიაში. იგი არ იყო მხოლოდ მხატვარი, რომელმაც აბსტრაქცია მიიღო; იგი, შესაძლოა, ამ სტილის პირველი ნამდვილი გამარჯვებული იყო ამერიკულ მიწაზე, ვინც შეძლო ტრადიციული რეპრეზენტაციული მღვიდრედან განસორტირება და შექმნა უნიკალური, პერსონალური ვიზუალური ენა. მისი სახელი — არტურ გარფილდი, რომელიც მშობლებმა 1880 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების პოლიტიკური სიმხურვალით მოხიბლულებმა დაარქვეს — მიგვანიშნებს ცხოვრებაზე, რომელიც მუდმივ ცვლილებებსა და თამამ ახალ მიმართულებებში დინებდა. დოვის ადრეული წლები პრივილეგირებულ გარემოში ჩატბendeდა, თუმცა მისმა მხატვრულმა მიდრეკებებმა იგი მოლოდინებისგან განსხვავებული გახადა. ბავშვობა, რომელიც დაკავებული იყო ფორტეპიანოს გაკვეთილებით, ბეისბოლუთი და ფერწერით, წინასწარმეტყველებდა მრავალმხრივ შემოქმედებით სულს, რომელიც საბოლოოდ უარყოფდა კონვენციურ საზღვრებს. ჰობარტისა და კორნელის უნივერსიტეტებში სწავლის შემდეგ, მან თავდაპირველად კომერციული ილუსტრაციის გზა აირჩია ნიუ-იორკში, რაც პრაგმატული გადაწყვეტილება იყო, თუმცა ამან მას ღირებული გამოცდილება მოგვცა და ამავდროულად გააღვიძა უფრო ღრმა მხატვრული თვითგამოხატვის სურვილი.
ილუსტრაციიდან ინოვაციამდე: ევროპული გამოღვიძება
დოვის შემოქმედებითი მოგზაურობის გარდამტეხი მომენტი 1907 წელს პარიზში გადასვლამ განაპიﺑეს. ევროპული ხელოვნების დედაქალაქის დინამიკურ ატმოსფეროში ჩაფლული, მან შეხვდა მოდერნისტულ მოძრაობებს, რომლებმაც წარუღლად შეცვალეს მისი ესთეტიკური ხედვა. იგი დაუმეგობრდა ალფრედ ჰენრი მაურერს, კიდევ ერთ ამერიკელ ექსპატ მხატვარს, რომელიც რადიკალურ სტილებს ექსპერიმენტებდა, და ღრმად მოექცა ჰენრი მატისსის ფავისტური ნამუშევრების გავლენის ქვეშ. მატისსის მკვეთრმა ფერებმა და ექსპრესიულმა ფუნჯის დარტყმებმა დოვი აკადემიური შეზღუდვებისგან გაათავისუფლეს, რაც მას სუფთა ფორმისა და ფერის ემოციური ძალის გამოკვლევისკენ უბიძგებდა. 1908 და 1909 წლებში „სალონ დ'ოტომნში“ გამომფენისას, მან დაიწყო სტილის ჩამოყალიბება, რომელიც პირდაპირი რეპრესენტაციიდან ბუნების სუბიექტურ ინტერპრეტაციაზე გადავიდა. ეს პერიოდი არ იყო მხოლოდ ახალი ტექნიკის ათვისება; ეს იყო პირადი მხატვრული ხმის ძიება — ავთენტურობისკენ სწრაფვა, რომელმაც მისი კარიერა განსაზღვრა. იგი ცდილობდა არა სამსოფ world-ის აღწერას, არამედ მისი ფუნდამენტური არსისა და ემოციური რეზონანსის გადმოცემას.
ექსტრაქცია და არსი: ამერიკული აბსტრაქტული სტილის განსაზღვრა
ამერიკაში დაბრუნებისას, დოვმა ინტენსიური ექსპერიმენტების პერიოდი დაიწყო და განავითარა ის, რასაც იგი „ექსტრაქციას“ უწოდებდა. ეს არ იყო მხოლოდ ფორმების გამარტივება; ეს იყო სცენის ფუნდამენტური ელემენტების — ფორმების, ფერებისა და რიტმების — დესტილაციის შეგნებული პროცესი, რათა გამოევლინა მისი შინაგანი სტრუქტურა. იგი მუშაობდა სხვადასხვა მედიუმთან, ხშირად მათ არაკონვენციური გზებით აერთიანებდა: ზეთი, ტემპერა, აკვარელი, პასტელი და ისეთი მასალების შემოღებაც კი, როგ एग्जामपुरდ dřევი და ქსოვილი მის კომპოზიციებში. მისი ტილოები არ იყო მხოლოდ აბსტრაქტული; ისინი ღრმად იყო ფესვგადგმული ბუნებრივ სამყაროში, რაც ასახავდა მის მთელი ცხოვრების მანძილზე გატაცებას ლანდშაფტებით, მცენარეებითა და საზღვის სიცოცხლით. ისეთი ნამუშევრები, როგორიცაა მე და მთვარე (1937), ამ მიდგომის საუკეთესო მაგალითია — ლირიკული კომპოზიცია, რომელიც აბსტრაქტული ფორმებისა და მანათობელი ფერების მეშვეობით სიმსივნისა და სიმშვიდის შეგრძნებას ქმნის. მას არ აინტერესებდა ფოტოგრაფიული რეალიზმი; მისი მიზანი იყო ბუნებაში შთთბევადობის შეგრძნების, სინათლისა და ჰაერის, განწყობისა და ატმოსფეროს ნატიფი ცვლილებების დაჭერა. მისი ტექნიკა ხშირად მოიცავდა საღებავების ფენებად დატენვას, რაც ქმნიდა ტექსტურულ ზედაპირებს და სიღრმეს მატებდა მის კომპოზიციებს.
თანამშრომლობა და მემკვიდრეობა: მოდერნიზმის გამარჯვებული
დოვის მხატვრული განვითარება მნიშვნელოვნად განსაზღვრეს მისი ურთიერთობა ალფრედ სტიგლიცთან, გავლენიან ფოტოგრაფსა და გალერეის მფლობელთან, რომელიც ამერიკაში მოდერნისტულ ხელოვნებას მხარს უჭერდა. სტიგლიცმა დოვს მისცა გადამწყვეტი შესაძლებლობა, რადგან 1912 წელს „291“ გალერეაში მისი პირველი სოლო გამოფენა მოაწყო — ეს იყო ისტორიული მოვლენა, რომელმაც გარდამტეხი როლი ითამაშა ამერიკულ ხელოვნებაში. სტიგლიცის მხარდაჭერის წყალობით, დოვმა მოიპოვა აღიარება და დაუკავშირდა სხვა პროგრესულ ხელოვანებსა და კოლექციონერებს. დუნკლ ფილიპსის, „ფილიპს კოლექშენის“ დამფუძნებლის პატრონობა ასევე გადამწყვეტი იყო დოვის კარიერისთვის, რამაც მას ფინანსური სტაბილურობა და კრიტიკული მხარდაჭერა უზრუნველყო რთულ პერიოდებში. მიუხედავად იმისა, რომ იგი აბსტრაქტული ხელოვნებისადმი უცხო დედაქალაქის საზოგადოების წინააღმდეგობას აწყდებოდა, დოვი მტკიცედ დარჩა თავის მხატვრულ ხედვაზე. მისი გავლენა სცილდებოდა მხოლოდ მის საკუთარ ტილოებს; მან შთაგონება მისცა ამერიკელი ხელოვანების თაობას, მათ შორის ჯორჯია ო'კიფს, რომელმაც აღიარა მისი ღრმა გავლენა საკუთარ შემოქმედებაზე.
მუდმივი გავლენა: არტურ დოვის მარადიული აქტუალობა
არტურ გარფილდ დოვი 1946 წელს გარდაიცვალა, დატოვა შემოქმედება, რომელიც დღესაც აგრძელებს რეზონანსს მაყურებთან. მისმა პიონერულმა სულმა და შემოუሳებლად მხატვრული ინოვაციებისადმი ერთგულებამ განამტკიცა მისი ადგილი, როგორც ამერიკული მოდერნიზმის განვითარების ცენტრალური ფიგურისა. იგი არ იყო უბრალოდ ევროპული ტრენდების მიმბაძველი; მან შექმნა უნიკალური ამერიკული აბსტრაქტული სტილი — რომელიც მჭიდროდ იყო დაკავშირებული ბუნებრივ სამყაროსთან, გაჯერებული ემოციური ინტენსივობით და დახასიათებული თავისუფლებისა და ექსპერიმენტის არაჩვეულებრივი გრძნობით. მისი ნამუშევრები მსოფლიოს უმრავლესადსადმი მუზეუმებშია წარმოდგენილი, რაც მისი მარადიული მემკვიდრეობის დასტურია. დოვის შემოქმედება გვახსენებს, რომ ჭეშმარიტ მხატვრულ თვითგამოხატვას სჭირდება სიმამაცე, ხედვა და ურყევი რწმენა აბსტრაქციის ძალისა, რათა გამოავლინოს უფრო ღრმა ჭეშმარიტებები ჩვენს შესახებ და ჩვენს გარშემო არსებულ სამყაროში. მას გაბედა თვალს მიღმა შეხედვა, საგნების არსის ამოკვეთა და რაღაც სრულიად ახლის შექმნა — ვიზუალური ენის, რომელიც დღესაც გვაგვატყდებინებს და გვიბიძგებს წინ.
